Wersja do druku Brak logowania
Zaloguj mnie | Pomoc

Wiersz toniczny

Wiersz toniczny to rodzaj wiersza, w którym organizacja rytmiczna polega na utrzymywaniu stałej liczby zestrojów akcentowych w wersie. W formie tej dopuszczalne jest rozluźnienie innych elementów rytmizujących - liczby sylab w wersie czy rozmieszczenia akcentów. Pierwszym większym projektem poetyckim napisanym tego rodzaju formą była wydana w 1916 roku Księga ubogich Jana Kasprowicza.

Grunt dla pojawienia się wiersza tonicznego przygotowało pojawienie się utworów sylabotonicznych u Słowackiego i Mickiewicza. Zwłaszcza, że wiersz sylabotoniczny często nie miał charakteru regularnie odtwarzanego wzorca stóp metrycznych, ale jedynie zachowywał niezmienną liczbę akcentów w wersie.

Warto zwrócić uwagę, że polski wiersz toniczny wykazuje pewną tendencję do zachwiania niezmienniczości liczby zestrojów akcentowych. Ważnym powodem takiego zachwiania jest niejednoznaczność organizacji zestrojów akcentowych - często wyraz jednosylabowy, który potencjalnie może stanowić źródło akcentu, może zostać potraktowany jako sylaba zestroju akcentowego z głównym akcentem w innym, zwykle wielosylabowym wyrazie (np. wyrażenie dwie małe bryły można zaakcentować jako dwie małe bryły lub jako dwie małe bryły). To zjawisko może być wykorzystywane przez autora do narzucania pewnego sposobu interpretowania wypowiedzi o charakterze podobnym do średniówki czy końca wersu.

Najpopularniejszą formą wiersza tonicznego jest trójzestrojowiec. Stosunkowo często reprezentowany jest sześciozestrojowiec z regularnie występującą średniówką (np. K. Iłłakiewiczówna List z Kolozváru). Występuje także dwuzestrojowiec (np. J. Tuwim, Pogoń), a także czterozestrojowiec (np. L. Szenwald, Życzenia). Występowanie innych postaci ma charakter raczej marginalny i często określenie, że dany wiersz jej odpowiada jest wątpliwe.

Istnieje opinia, iż wiersz toniczny jest dosyć monotonny i ma niezbyt duże możliwości modulacji toku wypowiedzi.[1]

Oprócz Kasprowicza formę tę stosowali Władysław Broniewski, Julian Tuwim, Kazimiera Iłłakowiczówna, Tadeusz Gajcy, Lucjan Szenwald.

Przykład

Lubię, gdy z tego dzbana
Podlewasz kwiaty na grzędzie,
Marząca lub głośno mówiąca
Jaka to rozkosz z nich dzie!

 

7 zgł. - 3 zestroje
8 zgł. - 3 zestroje
9 zgł. - 3 zestroje
8 zgł. - 3 zestroje

Referencje

  1. ^ Michał Głowiński, Aleksandra Okopień-Sławińska, Janusz Sławiński, Zarys teorii literatury, Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, wyd. 2, Warszawa 1967

Źródło: "http://poewiki.vot.pl/index.php?title=Wiersz_toniczny"

Ostatnio zmieniane o 17:08, 2 września 2009


[PoeWiki]

Edytuj
Historia strony

Ostatnie zmiany
Losuj stronę
Lista uczestników
Co nowego?
Czerwony Pokój
Kategorie stron
Wszystkie strony


Co tu prowadzi?
Zmiany w powiązanych

Strony specjalne