Wersja do druku Brak logowania
Zaloguj mnie | Pomoc

Wiersz sylabiczny

Wiersz sylabiczny to jedna z trzech kategorii, wyróżnianych w podziale wierszy na:

Kategorie te służą do rozróżniania wierszy pod względem tego, które z nastepujących kryteriów:

organizują wersyfikację, czyli wyznaczają długość, początek i koniec każdego z wersów.

W przypadku wiersza sylabicznego kryterium tym jest liczba sylab. Wiersz sylabiczny w czystej postaci to wiersz, którego jedyną zasadą organizującą jest stała liczba sylab w każdym wersie (izosylabizm), np. dziesięć sylab, osiem, pięć itp. itd. (możliwe są także trzy, dwu i jednosylabowce )

Co do zasady przyjmuje się, że trzynastozgłoskowiec i jedenastozgłoskowiec to właśnie wiersze sylabiczne. Jednakże, jak wiadomo, do wyznaczników tych dwóch form należy stała pozycja średniówki, która z kolei wiąże się z występowaniem akcentu przed średniówką (jako jednego z tzw. sygnałów demarkacyjnych). Z tego wynika, że w języku polskim organizacja wersów nie przebiega w oderwaniu od umiejscowienia akcentów, nawet w wierszu zwanym sylabicznym.

To by sugerowało, że średniówka jest polską specyfiką, a tak przecież nie jest. Średniówka (albo raczej cezura) jest wynalazkiem poezji starogreckiej i jest stosowana we wszystkich europejskich poetykach. Istnieją hipotezy, które wiążą istnienie średniówki z jakimiś ogólnymi mechanizmami ludzkiego zapamiętywania. alx d
Akapit o średniówce jest do przeróbki - istotna jest tu tendencja do ustalania się miejsca sylab akcentowanych i nieakcentowanych w obrębie wersu sylabicznego. W niektórych tradycjach poetyckich ta tendencja jest silniejsza, w niektórych - słabsza. Tam, gdzie ta tendencja jest bardziej wyrazista, można mówić o "sylabotonizacji" wiersza sylabicznego. -- Miłosz B

W polskiej teorii literatury wyróżnia się następujące rodzaje wiersza sylabicznego[1]

Oczywiście możliwe jest tworzenie również wierszy wychodzących poza powyższe ramy (czyli jednozgłoskowców, dwuzgłoskowców, trójzgłoskowców, czterozgłoskowców oraz wierszy o długich werach). Najbardziej chyba znanym przykładem wychodzącym poza tę kategoryzację jest wiersz Sur la femme Charlesa Crosa:

Ô
Femme,
Flamme,
Eau!

Au
Drame
L'âme
Faut.

Même
Qui
L'aime

S'y
Livre
Ivre.


Superarchaiczny hipotetyczny indoeuropejski wiersz sylabiczny

Obecnie dość popularna wśród badaczy jest hipoteza, że pierwotnym systemem wersyfikacyjnym w językach indoeuropejskich był właśnie wiersz sylabiczny, a z niego rozwinęły się wszystkie pozostałe formy[2]. (Przykładowo, starorosyjskie formy wiersza tonicznego stosowane np. w epickich bylinach miały powstać z wiersza sylabicznego w następstwie tzw. zaniku jerów[3])

Drogę rozwoju europejskich form wersyfikacyjnych od hipotetycznego sylabicznego przodka obrazuje poniższy sympatyczny schemat:[3]

grafika:gasparov.gif

Zobacz też:

Przypisy

  1. ^ Maria Dłuska, Próba teorii wiersza polskiego, Kraków : Wydaw. Literackie, 1980
  2. ^ Antoine Meillet, Les origines indo-européennes des mètres grecs, Paris 1923
  3. ^ 3,0 3,1 M.L. Gasparov, A History of European Versification, Oxford 1996

Źródło: "http://poewiki.vot.pl/index.php?title=Wiersz_sylabiczny"

Ostatnio zmieniane o 08:08, 18 października 2009


[PoeWiki]

Edytuj
Historia strony

Ostatnie zmiany
Losuj stronę
Lista uczestników
Co nowego?
Czerwony Pokój
Kategorie stron
Wszystkie strony


Co tu prowadzi?
Zmiany w powiązanych

Strony specjalne