Wersja do druku Brak logowania
Zaloguj mnie | Pomoc

Trybrach

Trybrach (gr. tríbrachys) - stopa w poezji greckiej składająca się z trzech krótkich (trzech nieakcentowanych) sylab. Stopa ta, ze względu na brak akcentów, nie może mieć samodzielnego znaczenia - niemożliwe jest pisanie wierszy bez akcentów, więc nie można napisać wiersza, który pisany jest wyłącznie tą stopą. Nawet w opisach greckiej poezji stopa ta występuje wyłącznie w roli wynikającego ze starożytnego iloczasu substytutu innej stopy trójmorowej, np. jambu czy trocheja.

W języku polskim użycie, nawet w teoretycznych rozważaniach, tej stopy jest bardzo trudne. Wynika to z tego, że w każdym wyrazie co druga sylaba jest akcentowana (być może akcentem pobocznym). Zatem potrzeba użycia tego typu pojęcia może się pojawić tylko, gdy w analizie ograniczamy się wyłącznie do akcentów głównych.

Jeśli już ograniczymy się w naszych rozważaniach do liczenia wyłącznie akcentów głównych, to trybrach pojawia się jako początkowy fragment wyrazu o co najmniej pięciu sylabach, np. "[ki-lo-gra]-mo-wy". W związku z tym, że długość półwersu w wierszach systemów liczbowych ograniczona jest do ośmiu sylab, więc w wierszu sylabicznym, wierszu sylabotonicznym czy nawet tonicznym pojawia się bardzo rzadko.

Inna możliwa sytuacja, chyba najbardziej prawdopodobna, ma miejsce, gdy łączymy jakiś wyraz z wyrazem o czterech sylabach. Wygląda to na przykład tak "żół-[ta cię-ża]-rów-ka".

Kolejna możliwa sytuacja ma miejsce, kiedy mogą się pojawić pod rząd trzy nieakcentowane sylaby, jest wyrażenie wiążące wyraz z akcentem proparoksytonicznym z wyrazem o nieparzystej liczbie sylab (no może też być parzysta, jeśli ten drugi wyraz też jest akcentowany na trzecią od końca sylabę), np. "zgu-[bił-bym ka]-lo-sze", "sie-[dem-set kon]-wali-i" itp. Inna możliwość, to użycie wyrazów akcentowanych na czwartą od końca sylabę, czyli form 1. i 2. osoby liczby mnogiej trybu przypuszczającego, np. "us-ta-wi-[li-byś-my]", "ką-pa-[li-byś-cie]". Chyba nie wymaga szerszego tłumaczenia uwaga, że w ogóle użycie tego rodzaju form w wierszu jest ograniczone do dosyć specyficznych kontekstów.

Przykład

Przy pomocy trybrachu można opisać rytmiczną strukturę wiersza [Szukam cię - a gdy cie widzę] Kazimierza Przerwy-Tetmajera:

Szukam cię - a gdy cię widzę,
udaję, że cię nie widzę.

Kocham cię - a gdy cię spotkam,
udaję, że cię nie kocham.

Zginę przez ciebie - nim zginę,
krzyknę, że ginę przypadkiem...

Tutaj pierwsze dwie zwrotki mają bardzo charakterystyczny rytm. Pierwszy wers zaczyna się od daktyla, po którym za myślnikiem występuje trybrach, a dalej trochej. Drugi zaś wers zaczyna się amfibrachem, po którym mamy pirychej i w końcówce znów trochej. Warto zwrócić uwagę na to, że dzięki myślnikowi mamy tendencję do wymawiania trójki sylab a gdy cię jednym tchem, co warto podkreślić właśnie przez określenie tego kształtu rytmicznego jako trybrach.

Źródło: "http://poewiki.vot.pl/index.php?title=Trybrach"

Ostatnio zmieniane o 22:03, 11 stycznia 2012


[PoeWiki]

Edytuj
Historia strony

Ostatnie zmiany
Losuj stronę
Lista uczestników
Co nowego?
Czerwony Pokój
Kategorie stron
Wszystkie strony


Co tu prowadzi?
Zmiany w powiązanych

Strony specjalne