Wersja do druku Brak logowania
Zaloguj mnie | Pomoc

Tłumaczenie wierszy

(Przekierowano z Tłumaczenie poezji)

tłumaczenie wierszy

Tłumaczenie wierszy to najbardziej (nie)wdzięczna działalność o charakterze poetyckim. Zacznijmy jednak od początku.

Badania przeprowadzone przez Marianne Starren z Uniwersytetu Radbouda w Nijmegen[1] pokazują, że przy oglądaniu tego samego obrazu oczy ludzi różnych narodowości (np. Anglików czy Niemców) poruszają się w zupełnie inny sposób - analizują zupełnie inne elementy sceny. Wyjaśnienie tego fenomenu można znaleźć w tym, do czego ta analiza może być potrzebna. Zwykle jest ona potrzebna do opisania sceny. I tutaj okazuje się, że różne narody uznają diametralnie różne frazy za najwłaściwiej podsumowujące widziany obraz. I tak na przykład Anglik, widząc wjeżdżający na stację pociąg, najczęściej opisze to jako A train is arriving (Właśnie teraz jedzie pociąg),

Złe tłumaczenie. Dosłownie: pociąg przybywa czyli pociąg nadjeżdża. Ponieważ rozumie się, że pociąg przybywa na stację, to diametralność stała się fikcyjna. Ponadto goły zwrot A train is arriving użyje tylko ktoś, kto jest na tej stacji, i wtedy tym bardziej stacja rozumie się sama przez się. W przypadku osoby od stacji oddalonej, zwrot by musiał być kompletniejszy. -- wlod

podczas gdy Niemiec Einen Zug fährt den Banhof an (Pociąg wjeżdża na stację). Okazuje się, że różnica tutaj wynika z dostępnych w języku możliwości wyrażania i tak Anglik użyje swojego czasu ciągłego, który wyraża fakt, że czynność dzieje się w obecnej chwili, a nie kiedykolwiek indziej, zaś Niemiec, aby wskazać, że chodzi o ten aspekt czynności musi wskazać okolicznik miejsca, bo dzięki temu właśnie sugerowana jest teraźniejszość. I to właśnie poszukiwaniem tego dworca zajmuje się Niemiec oglądając scenę, podczas gdy Anglik koncentruje się na samym głównym bohaterze - pociągu.

Wynikałoby z tego, że Niemiec inaczej ogląda scenę, gdy milczy, niż gdy rozmawia. Przykład nie jest przekonujący, gdyż stacji na stacji nie widzi tylko ślepy, bez względu na język ojczysty. Ładny pretekst wymyślił sobie Niemiec, żeby się rozglądać po stacji, ale wiadomo że chodzi o spódniczki (a nie o stację jako taką). -- wlod
Myślę, że e-mail do dr Starren można odszukać w naukowych bazach danych i dać jej wtedy znać bezpośrednio, że wnioski z jej badań są fikcyjne, a Niemcowi chodziło o spódniczki :) Obawiam się, że może nie śledzić zmian na tej stronie. -- Miłosz B
Odszukałem dr Starren dawno temu, na stacji. -- wlod

Tłumacz zatem stoi przed zadaniem: widzę Właśnie teraz jedzie pociąg, a mam to oddać przez Pociąg wjeżdża na stację. I teraz w kontekście wiersza tłumacz na angielski będzie oskarżany tysiące razy, że sprzeniewierzył się, opuszczając jakże istotny "dworzec", zaś tłumacz na niemiecki będzie celem narzekań, że zupełnie bez sensu dodał jakiś "dworzec", którego w oryginale próżno szukać.

Jedno to pociąg nadjeżdża do stacji lub pociąg przybywa na stację , czyli the train is arriving, a co innego pociąg wjeżdża na stację czyli the train enters the station. Pamiętajmy o dalszych uściśleniach, jak pociąg podjeżdża do peronu - wtedy znowu możemy użyć słowa arrives: a train has arrived at the platform. -- wlod

W ogólności praca tłumacza, a zwłaszcza tłumacza wierszy, to optymalizacja wielokryterialna, gdzie tych kryteriów, nawet przy najbardziej pobieżnej analizie jest coś z kilkadziesiąt. W związku z tym nie trzeba się wcale wykazywać bystrością umysłu, aby zarzucić tłumaczowi, że gdzieś zrobił niedoróbkę - w końcu jak ktoś pudełko do tej pory przechowujące zeszyty tego samego rodzaju wypełni pomarańczami, to po tej pracy łatwo będzie znaleźć grubą na palec szparę.

Odnośniki

  1. ^ Informację o tym badaniu można znaleźć na przykład tutaj, niestety po niderlandzku.

Wstęp Barańczaka do jego manifestu translatorskiego

Barańczak może tłumaczyć się (:-) ile chce, ale i on, i wielu innych tłumaczy, przede wszystkim powinno pojąć, że czytelnicze 50% jest święte! Nie po to autor napisał wiersz, żeby tłumacz spaprał go na prozę.
Jakże ironiczna jest dwuznaczność zwrotu "tłumaczenie wierszy". Ergo, tłumacz nie powinien tłumaczyć wierszy!!! -- wlod 13:31, 16 sierpnia 2007 (CEST) wlod 22:28, 16 sierpnia 2007 (CEST)

Źródło: "http://poewiki.vot.pl/index.php?title=T%C5%82umaczenie_wierszy"

Ostatnio zmieniane o 10:07, 29 lutego 2008


[PoeWiki]

Edytuj
Historia strony

Ostatnie zmiany
Losuj stronę
Lista uczestników
Co nowego?
Czerwony Pokój
Kategorie stron
Wszystkie strony


Co tu prowadzi?
Zmiany w powiązanych

Strony specjalne