Wersja do druku Brak logowania
Zaloguj mnie | Pomoc

Sonet włoski

Forma sonetu ukształtowana w średniowiecznych Włoszech przez poetów Szkoły sycylijskiej, Dolce Stil Novo oraz ich następców (m.in. Francesco Petrarca). W pierwotnej, sycylijskiej formie, utwór składał się z dwóch części: pierwszej rymowanej abab abab i drugiej rymowanej w układzie trójdzielnym, czyli np. cde cde. Później, w Toskanii, ustaliła się postać czterowierszy abba abba i ta postać jest uważana za kanoniczną. Petrarka w swojej Canzoniere szczególnie często używał w tercynach wzorów cde dce oraz cdc dcd.

W poezji polskiej od czasów baroku do czasów prawie nam współczesnych był to dominujący wzorzec sonetu. Typowym przykładem zapisanym w tej formie (a nawet z petrarkowskimi tercynami cdc dcd) jest następujący utwór Stanisława Herakliusza Lubomirskiego:

SONET NA CAŁĄ MĘKĘ PAŃSKĄ

Wielkiej miłości i nieogarnionej
Tryumf, czy piekła łupy, czy mogiły
Zawisnej śmierci, czy niebieskiej siły
Są cudem męki, co zniósł Bóg wcielony?

Moc, myśl, żal, strach, pot, krew, sen zwyciężony,
Zdrada, powrozy, łzy, sąd i niemiły
Twarzy policzek, i rózgi, co biły,
Słup, cierń, krzyż, gwóźdź, żółć i bok otworzony

Są to dobroci dary, a nie męki,
Nie dary, ale łaski źrzódła żywe,
Nie źrzódła, ale boskie cuda ręki,

Tej ręki, co nam zbawienie szczęśliwe
Z swych ran wylała, za które niech dzięki
Oddaje-ć serce, o dobro prawdziwe!


Sonetu w typie włoskim używali także nasi czołowi poeci romantyczni Mickiewicz i Słowacki.

Ten rodzaj sonetu ma naturalną dwudzielną konstrukcję rytmiczną. W związku z tym często ten podział znajduje odbicie w innych warstwach kompozycyjnych utworu. Daje się na przykład zauważyć tendencja do bardziej opisowego charakteru zwrotek czterowersowych i bardziej refleksyjnego charakteru zwrotek trójwersowych. Oczywiście jest to jedynie tendencja, która nie musi być realizowana w każdym sonecie.[1]


  1. ^ Adam Kulawik, Poetyka. Wstęp do teorii dzieła literackiego, PWN, Warszawa 1990

Źródło: "http://poewiki.vot.pl/index.php?title=Sonet_w%C5%82oski"

Ostatnio zmieniane o 09:38, 29 grudnia 2011


[PoeWiki]

Edytuj
Historia strony

Ostatnie zmiany
Losuj stronę
Lista uczestników
Co nowego?
Czerwony Pokój
Kategorie stron
Wszystkie strony


Co tu prowadzi?
Zmiany w powiązanych

Strony specjalne