Wersja do druku Brak logowania
Zaloguj mnie | Pomoc

Skamander

W roku 1918 młodzi poeci Julian Tuwim, Antoni Słonimski, Jarosław Iwaszkiewicz, Kazimierz Wierzyński oraz Jan Lechoń postanowili uprawiać poezję pod jednym wspólnym szyldem. Za swój znak towarowy wybrali oni nazwę Skamander. Pomysł na nazwę wziął się z tego, że występowała ona w Iliadzie Homera, ale może samo to nie wystarczyłoby. Prawdopodobnie istotnym czynnikiem przyjęcia tej nazwy była chęć wcielania w życie słów Skamander połyska, wiślaną świetląc się falą umieszczonych przez Stanisława Wyspiańskiego w sztuce Akropolis. Wyraźnie zatem grupa ta pielęgnowała ciągłość polskiej tradycji literackiej i za główny punkt odniesienia dla swojej twórczości przyjęła osiągnięcia Leopolda Staffa. W barwach grupy przejściowo występowali także m.in. Karol Irzykowski i Juliusz Kaden-Bandrowski. W jakimś stopniu skoligacone z nią były też poetki Kazimiera Iłłakowiczówna i Maria Pawlikowska-Jasnorzewska i poeci tacy jak Józef Wittlin, Stanisław Baliński.

Grupa ta miała do dyspozycji swój, ukazujący się nominalnie w trybie miesięcznym, organ literacki p.t. Skamander. Początkowo redaktorem naczelnym tego pisma był Władysław Zawistowski, a od 1922 Mieczysław Grydzewski. W "Skamandrze" publikowane były teksty krytycznoliterackie, eseistyka oraz recenzje – również z dziedziny teatru, sztuk plastycznych, muzyki i filmu. Przykładowo w pierwszym numerze ukazał się artykuł Stanisława I. Witkiewicza p.t. Wstęp do teorji czystej formy w teatrze. Podobnie poświęcano na łamach sporo uwagi prozie i dramatowi, drukowane w nim były np. we fragmentach Sklepy cynamonowe Brunona Schulza oraz Iwona, księżniczka Burgunda Witolda Gombrowicza. Publikowano także licznie przekłady, m.in. francuskich i rosyjskich symbolistów.

Członkowie grupy Skamander pierwsze literackie przygody przeżywali w związku z działającym na Uniwersytecie Warszawskim czasopismem Pro Arte et Studio. Istotnym momentem dla krystalizacji związku literatów jest publikacja w marcu 1918 w Pro arte et studio wiersza Wiosna Juliana Tuwima. Utwór ten wywołuje silne reakcje emocjonalne na tle obyczajowym, w wyniku których zmienia się redakcja pisma i czołowe role zaczynają w niej grać osoby związane później ze Skamandrem. Pro Arte stało się w tym momencie silnym ośrodkiem krytyki modernistycznych epigonów. 29 listopada 1918 roku powstaje kawiarnia Pod Picadorem, w której zaczynają występować członkowie skamandryckiej piątki. Scena ta spowodowała scementowanie dążeń członków grupy oraz miała istotną rolę w procesie profesjonalizacji i instytucjonalizacji zawodu literata - za możliwość oglądania występów należało uiścić opłatę, zaś wspólne dyskusje i regularny kontakt z publicznością umocniły smak literacki członków społeczności Skamandra.

To poczucie wysokiej wartości wynikające z istnienia wspólnoty przekonań estetycznych oraz żywego kontaktu z publicznością sprawiło, iż w latach 1918 - 1920 pojawiły się mocne debiutanckie tomiki poszczególnych poetów: Julian Tuwim - Czyhanie na Boga (1918 r.), Jan Lechoń - Karmazynowy poemat (1920 r.), Antoni Słonimski - Sonety (1918 r.), Kazimierz Wierzyński - Wiosna i wino (1919 r.), Jarosław Iwaszkiewicz - Oktostychy (1918 r.). W następnych latach grupa skupia swoją działalność wokół miesięcznika Skamander i osiąga programową jednomyślność. Warto tutaj jednak nadmienić, że ta programowa jednomyślność nie znalazła ugruntowania w formie wspólnego manifestu programowego. W związku z brakiem takiego tekstu, który artykułowałby jawnie dążenia artystyczne grupy, Michał Głowiński sformułował sąd, że Skamandryci byli grupą sytuacyjną: głównym spoiwem tego związku była rzeczywistość pozaliteracka (wspólna działalność kabaretowa, odczyty i działalność "Pod Picadorem", stolik na półpiętrze w kawiarni Ziemiańskiej, obracanie się w tych samych kręgach towarzyskich). Jednak na pewno grupa ta stanowiła silny punkt odniesienia dla innych, funkcjonujących w dwudziestoleciu międzywojennym grup literackich, a zwłaszcza dla awangardy krakowskiej.


Mniej więcej od czasu przewrotu majowego rozpoczyna się dezintegracja grupy. Charakterystyczne dla lat 20. tendencje optymistyczno-witalistyczne, które istotnie spajały twórczość autorów, zaczęły ustępować wobec niezbyt różowej rzeczywistości. Poszczególni członkowie zajmowali też różne stanowiska wobec głównych wydarzeń politycznych tamtych czasów. W związku z tym, iż spoiwo ideowe na gruncie artystyczno-estetycznym nie wiązało członków zbyt mocno, a i część tego spoiwa straciła na aktualności, skamandryci zaczęli stawać na odmiennych stanowiskach w kwestiach literackich. Jednak w świadomości społecznej przeświadczenie o ścisłym powiązaniu grupy utrzymuje się jeszcze przez jakiś czas.

W wyniku tych zmian od roku 1935 pismo zmieniło profil z pisma środowiskowego na pismo ogólnoliterackie i zaczęło regularnie prezentować utwory także innych autorów, np. Bolesława Leśmiana czy żagarystów. Po tej cezurze więcej miejsca poświęcano także tekstom historycznoliterackim i z teorii literatury (np. autorstwa Franciszka Siedleckiego i K. W. Zawodzińskiego).

Linki zewnętrzne

Źródło: "http://poewiki.vot.pl/index.php?title=Skamander"

Ostatnio zmieniane o 12:34, 1 listopada 2011


[PoeWiki]

Edytuj
Historia strony

Ostatnie zmiany
Losuj stronę
Lista uczestników
Co nowego?
Czerwony Pokój
Kategorie stron
Wszystkie strony


Co tu prowadzi?
Zmiany w powiązanych

Strony specjalne