Wersja do druku Brak logowania
Zaloguj mnie | Pomoc

Parabaza

Parabaza jest przerwaniem dyskursu poprzez zwrot w rejestrze retorycznym.

Paul de Man "Pojęcie ironii" w "Ideologia estetyczna"; słowo/obraz/terytoria/2000 str. 272

Paul de Man wziął ten termin od Schlegla, wcześniej wyjaśnia, że chodzi o narracyjne zerwanie iluzji fikcji, tak jak to ma miejsce w przypadku buffo w komedii dell'arte, gdzie buffo jest przez Schlegla rozumiane jako wypowiedź na stronie do publiczności, wyjście z roli.

Oczywiście to pojęcie ma swoje historyczne, słownikowe tradycyjne znaczenie:

W greckiej komedii staroattyckiej parábasis, przejście, była to część z występem chóru i jego przewodnika, w którym autor zwracał się bezpośrednio do publiczności, poruszając tematy nie związane z treścią przedstawienia.

Przykład parabazy


Więc widzieliście w chorągwie cechowe
Ubrany dworek starego szlachcica;
Kto myślą sięgnął w niebo lazurowe,
Widział, jak duchy — i Bogarodzica,
W promieniach zorzy trzymająca głowę,
A stopy dzierząc na srebrze księżyca,
Na dom jasnością piorunową biła
I sponad starych lip błogosławiła.
Chorągwie dworek okryły ubogi,
Że był jak namiot jakiego mocarza,
Z jedwabiu cały — a złote miał rogi,
A w środku jasną cnotę gospodarza,
Dla nędzy także otworzone progi,
I obarzanek biały dla nędzarza;
I piękność chował dawnych szczerych rysów
Napełniającą dom wonią narcysów.
Tam, kiedy w cichą noc duchowie czarni
W śniegowej kręcą się burzy i wichrze,
Jasna kolęda w przyćmionej piekarni
Płakała — w rytmy ubrana najlichsze.
Z nią usypiali ludzie gospodarni,
A od serc naszych serca mieli cichsze,
A gdy się rwali z ubogiej pościeli,
To więc do szabli — albo do kądzieli.
I pokazałem wam... klasztorne życie —
I pokazałem studentów i żaków,
I pokazałem w przeszłości błękicie
Lud... co nazywał się ludem Polaków...
Teraz przy dalszej zorzy zobaczycie
Las pływający rozwiniętych znaków...
Ten domek w zieleń wiośnianą ubrany...
I usłyszycie, jak puka do ściany
Nieszczęście... Bądźcie więc wyrozumiali
Dla tych rubasznych serc... i szorstkich dłoni...
Spokojne domy także piorun pali,
Chociaż je wiara — chociaż czystość broni,
Ą jeśli wszystko zważymy na szali,

Nieraz się człowiek rozpaczy uchroni

Juliusz Słowacki, Złota czaszka

Rozwiń mnie!!!

Źródło: "http://poewiki.vot.pl/index.php?title=Parabaza"

Ostatnio zmieniane o 21:04, 13 maja 2008


[PoeWiki]

Edytuj
Historia strony

Ostatnie zmiany
Losuj stronę
Lista uczestników
Co nowego?
Czerwony Pokój
Kategorie stron
Wszystkie strony


Co tu prowadzi?
Zmiany w powiązanych

Strony specjalne