Wersja do druku Brak logowania
Zaloguj mnie | Pomoc

Erik Axel Karlfeldt

Portret Karlfeldta autorstwa Andersa Zorna z 1906 r.
Enlarge
Portret Karlfeldta autorstwa Andersa Zorna z 1906 r.

Erik Axel Karlfeldt (ur. 20 lipca 1864, zm. 8 kwietnia 1931) był szwedzkim poetą z przełomu XIX i XX wieku. Jego twórczość uważana jest w jego ojczyźnie za skarb narodowy. Niesłychanie trudno ją przełożyć na inne języki, niesłychanie trudno wytłumaczyć poza skandynawskim kręgiem kulturowym. Jego poezja jest silnie związana z jego małą ojczyzną Dalarną: jej tradycjami, krajobrazem, klimatem. Łączy przy tym w sobie wielorakie sprzeczności - jest jednocześnie: naiwna i intelektualna, prosta i złożona, pogańska i chrześcijańska... Można się tutaj pokusić o porównanie Karlfeldta do naszego rodzimego Leśmiana. Największą porażką Karlfeldta było przyznanie mu pośmiertnie w 1931 r. Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (legendy głoszą, że w 1916 roku przekonał Komitet, że nagrodę powinien dostać inny Szwed, a w roku 1918 odmówił jej przyjęcia i nagroda nie została w ogóle przyznana).

Związany z prądem neoromantyzmu Karlfeldt pisał utwory o unikalnym charakterze na zainspirowane jego ojczystymi stronami tematy. W swoich wierszach ujmował tak wątki historyczne, jak i zapożyczone z historycznych sag oraz Biblii i wierzeń ludowych. Wykreowana w jego utworach postać Fridolina stanowi porte-parole autora - uosabiające człowieka, który wychowany na wsi, emigruje z niej, by wrócić w swe rodzinne strony i prowadzić harmonijne życie naznaczone jednak poczuciem utraconej przynależności do niegdyś własnej krainy. Oto przykład twórczości poety:

Pierwsze wspomnienie

Daleko, daleko na drodze, śliski krok,
mróz i mrok
i ten wiatr, wieje wiatr.

Ktoś chwyta mą dłoń, każe iść, ciągnie mnie,
długie pnie
i ten wiatr, wieje wiatr.

Jest dom, biały dom, idzie tam cały tłum,
huk i szum
i ten wiatr, wieje wiatr.

Biała trumienka u drzwi na podłodze,
podchodzę
i ten wiatr, wieje wiatr.

tłum. Anna Fiutak

Wiersz ten odwołuje się w całej swojej rozciągłości do łatwych do wyobrażenia obiektów, i to w dodatku do obiektów o silnych konotacjach emocjonalnych: droga, krok, mróz, mrok, pnie, dom. Dużą część jego zawartości stanowi powtarzający się refren. Refren w warstwie semantycznej odwołuje się do wiatru, co kojarzy się z lekkością i zwiewnością. Wreszcie mamy tu też przejście od stosunkowo długiego i ciężkiego jedenastozgłoskowego wersu do bardzo drobnego wersu trójzgłoskowego - wszystkie te chwyty wprowadzają do utworu pewną lekkość wręcz sprawiającą wrażenie prostoty. I to jest właśnie ta prostota zbudowana na złożoności, bo przecież zagęszczenie formalne jest tutaj bardzo duże i tak restrykcyjna forma nie tak łatwa do realizacji. W dodatku forma ta przechodzi w coś bardzo niebanalnego przez skontrastowanie budowanej właściwie przez cały utwór lekkości z trudnym i ciężkim emocjonalnie tematem śmierci małego dziecka. Co więcej, wszystko w tym wierszu jest powiedziane nie wprost, wszystko dzieje się poprzez aluzje: pora roku, pora doby, żal, smutek, a nawet sama śmierć.

Spis treści

Biografia

Karlfeldt urodził się w rodzinie rolników w Karlbo, w szwedzkiej prowincji Dalarna. Jego oryginalne nazwisko brzmi Erik Axel Eriksson. Zmiany dokonał w roku 1889, aby nie wiązano go z jego skazanym za przestępstwo kryminalne ojcem. Podczas studiów w Uniwersytecie w Uppsali zarabiał na życie, ucząc w wielu szkołach, w tym w szkole na przedmieściach Djursholm w Sztokholmie oraz w szkole dla dorosłych. Po skończeniu studiów dostał posadę w Szwedzkiej Bibliotece Królewskiej w Sztokholmie, gdzie pracował przez pięć lat.

W 1904 Karlfeldt został członkiem Akademii Szwedzkiej, zajął tam fotel nr 11. W roku 1905 został wybrany na członka Instytutu Noblowskiego Akademii, zaś w 1907 Komitetu Noblowskiego. W 1912 został stałym sekretarzem Akademii, którą to posadę zachował do śmierci i dzięki której aż do śmierci opierał się przyznaniu sobie nagrody.

Zbiory wierszy

Karlfeldt w Polsce

Karlfeldt nie dorobił się w Polsce żadnej monograficznej książki. Jego utwory pojawiały się sporadycznie w różnych czasopismach i zbiorach zawierających lirykę szwedzką. Można je znaleźć w następujących pozycjach[1]:

Większe grupy przetłumaczonych na polski liryków Erika Karlfeldta zawierają:

Linki zewnętrzne


  1. ^ Hieronim Chojnacki, Szwedzka literatura piękna w Polsce. 1939-1996, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2003

Źródło: "http://poewiki.vot.pl/index.php?title=Erik_Axel_Karlfeldt"

Ostatnio zmieniane o 19:23, 17 maja 2008


[PoeWiki]

Edytuj
Historia strony

Ostatnie zmiany
Losuj stronę
Lista uczestników
Co nowego?
Czerwony Pokój
Kategorie stron
Wszystkie strony


Co tu prowadzi?
Zmiany w powiązanych

Strony specjalne