Wersja do druku Brak logowania
Zaloguj mnie | Pomoc

Czterozgłoskowiec

Czterozgłoskowiec to jedna z najkrótszych miar sylabicznych wiersza polskiego. Wczesne przykłady czterozgłoskowca znajdziemy w satyrze Babie koło księdza Grochowskiego, który żył na przełomie XVI i XVII wieku. Okazjonalnie czterozgłoskowiec wplatał w swoje utwory Juliusz Słowacki. Zacnym przykładem polskiego czterozgłoskowca jest utwór Młodym uwaga księdza Józefa Baki:

Cny młodziku,
Migdaliku,
Czerstwy rydzu,
Ślepowidzu,
Kwiat mdleje,
Więdnieje.

Zwykle tej mierze w jednym wierszu towarzyszyły inne długości wiersza. Na przykład wspomniany wyżej wiersz Młodym uwaga przeplata ją z ośmiozgłoskowcem oraz trójzgłoskowcem (sic!). Bywają jednak też utwory pisane czystym czterozgłoskowcem:

Chmury


Do was, chmury,
Wzrok ponury
Skrą i łzami!
Sam na ziemi
Pod czarnemi
Chmur wiankami.

Jak duch trumny,
Smutkiem dumny,
Nad szmer domów,
Trzymam skronie
Tam — w koronie
Chmur i gromów.

Gdzie wam droga,
Chmury Boga!
Mnie weźmiecie.
Bo ja ciemny,
Mgłą tajemny,
Sam na świecie.

Tam! za wami,
Gdzie wichrami
Burza kręci,
Łzą do łzawic,
Do błyskawic
Skrą pamięci.

Lecę! błyskam!
Skrami ciskam,
Jutro zmarły.
Patrzcie na mnie,
Żyjcie za mnie,
Ludzie! karły!

Tu wam, ludzie,
Na ziem grudzie
Mogił grzędy:
Gdzie chmur droga
Z wichrem Boga,
Mnie tamtędy!

Juliusz Słowacki, Veytoux, 21 lipca wieczór, 1835 r.

Powyższy utwór jest w pewnym sensie wyjątkowy, gdyż czterozgłoskowiec używany był przeważnie w zabawach o charakterze parapoetyckim (np. w bilecikach wymienianych w kręgu Stanisława Kostki Potockiego i Ignacego Potockiego). Również stosowano go w utworach o charakterze satyrycznym czy lirycznym. Zawsze jednak uchodził za miarę kunsztowną - w końcu opowiedzieć coś sensownie i płynnie przy tak częstym dzieleniu toku wypowiedzi nie jest łatwo. Dlatego takie realizacje jak poniższa autorstwa biskupa Krasickiego

Do Pana Jana


Panie Janie!
W każdym stanie
Zyskać można:
Myśl ostrożna
Obrać umie,
Gdy rozumie:
I obiera,
Gdy otwiera
To w czém treści.
Więc boleści
Się ustrzega,
Zapobiega,
W czém ma stracić,
W czém zbogacić
Ma się snadnie,
Łatwo zgadnie.
Więc ty o to
Zawsze z cnotą
Masz się starać:
Bo ukarać
Insze kroki,
Bez odwłoki
Niebo może.
Cnota wzmoże,
A szalbierstwo,
Duma, zdzierstwo,
Źle prowadzi,
Zawsze zdradzi.
Cnota wdzięczy,
Cnota wieńczy,
Kto cnotliwy,
Ten szczęśliwy.

Literatura

Źródło: "http://poewiki.vot.pl/index.php?title=Czterozg%C5%82oskowiec"

Ostatnio zmieniane o 09:27, 18 października 2009


[PoeWiki]

Edytuj
Historia strony

Ostatnie zmiany
Losuj stronę
Lista uczestników
Co nowego?
Czerwony Pokój
Kategorie stron
Wszystkie strony


Co tu prowadzi?
Zmiany w powiązanych

Strony specjalne