Wersja do druku Brak logowania
Zaloguj mnie | Pomoc

Andrzej Babiński

Andrzej Babiński
Enlarge
Andrzej Babiński

Andrzej Babiński (ur. 5 stycznia 1938 w Białymstoku, zm. 14 maja 1984 w Poznaniu) - polski poeta wyklęty, poeta wyśmiany. Dzieciństwo spędził na wsi. Od lat 50. związany z Poznaniem. Widywany na ulicach w pelerynie. Był przyjacielem Edwarda Stachury, znał Ryszarda Milczewskiego-Bruna i Wincentego Różańskiego. Pracownik cukrowni i redaktor "Nowego Dzwonka Porannego". Studiował filozofię na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Chory na schizofrenię paranoidalną i traktowany z przymrużeniem oka przez środowisko literackie Poznania, odrzucony przez ukochaną kobietę i nękany niemocą twórczą, popełnił samobójstwo, skacząc z mostu Marchlewskiego na betonowe obrzeże koryta Warty, choć według Jerzego Fryckowskiego "nie popełnił samobójstwa, tylko został zrzucony z mostu nad Wartą po prawdopodobnym napadzie rabunkowym"[1]. Pochowano go na Cmentarzu Junikowskim w Poznaniu, na jego grobie widnieje tylko jedno słowo: poeta.

Spis treści

Twórczość

Andrzej Babiński debiutował w 1956 roku w "Gazecie Białostockiej", potem nie bez trudu publikował swoje wiersze w prasie literackiej, z ważniejszych tytułów należy przytoczyć legendarną "Poezję" oraz "Twórczość", prócz tego jego wiersze ukazywały się w "Radarze", "Nurcie" i innych pomniejszych periodykach. Tuż przed wprowadzeniem stanu wojennego w październikowym numerze białostockich "Zdarzeń" ukazują się Strofy (cykl 28 miniatur lirycznych) z towarzyszącym im esejem Waldemara Smaszcza. Za życia Babiński ogłosił tylko dwie książki poetyckie, w roku 1975 w bibliofilskiej serii Generacje ukazuje się w niewielkim nakładzie pięknie wydany, lecz liczący zaledwie 25 tekstów poprzedzonych odautorskim wstępem, zbiór Z całej siły, uhonorowany w 1976 w Gdańsku na Konkursie "Czerwonej Róży" nagrodą "Peleryny", a dwa lata później wychodzą Znicze, nagrodzone w roku 1978 Medalem Galerii Nowej w Poznaniu. (W tym samym roku Babiński został również laureatem II Ogólnopolskiego Konkursu Poetyckiego "Milowy Słup" Konin 1978. Nie zdążył już wydać kolejnego tomu zatytułowanego Bagno i hymn, który przygotowywał do druku. Tom ten został opracowany i opublikowany w rok po śmierci poety jako Znicze i inne wiersze (1954-1983). W roku 2000 ukazał się wybór wierszy Uwierzenie moje, zredagowany przez Jerzego Szatkowskiego, książkę otwiera jeden z niewielu szkiców o Andrzeju Babińskim, "Szczelina w bycie" Dariusza Tomasza Lebiody.

Krótka charakterystyka

Zbigniew Kresowaty, portret Andrzeja Babińskiego (2011)
Enlarge
Zbigniew Kresowaty, portret Andrzeja Babińskiego (2011)

Twórczość Andrzeja Babińskiego to swoisty katastrofizm wynikły z osobistego doświadczenia, doświadczenia wojny i czasów powojennych, w jakich przyszło poecie żyć. Liryczne ja Babińskiego zakorzenione jest mocno w samym Babińskim, dla którego bycie poetą i poezja stały się najważniejsze i tożsame z życiem codziennym, chociaż śmiertelne. Poezja nie zdołała ocalić tego ja. Podmiot wierszy wie, że umrze i że będzie to śmierć tragiczna – taka jest cena. Zatem śmierć to naczelna figura tej twórczości. Śmierć, która wybuchła w dzieciństwie, śmierć pojedyncza i śmierć globalna. Babiński przeczuwa śmierć i doznaje jej, a poprzez te doznania opisuje świat niejako od strony śmierci. Drugą obok śmierci figurą jest ziemia – ziemia ojczysta i cała planeta, ziemia niewdzięczna i warcząca jak suka. Ziemia niewiele lepsza od śmierci, gdyż śmiercią skażona. Dlatego pisze Babiński: "lepiej nie żyć niż tak się staczać i z ciężaru stoczenia / wydźwigać / lepiej nie żyć niż tak się zderzać z tym GLOBEM / jakem ja się zderzył" (Zderzenie), gdzie indziej zaś czytamy: "...Planetę opasał gad, dusi ją jadowity gad... / Przetrwa czy nie przetrwa?..." (Przepaść). Jest jeszcze coś – miłość. To miłość do kobiety, ale i do małej ojczyzny, jaką stał się dla Babińskiego Poznań. Lecz miłość to nieodwzajemniona, a taka znowu staje się przyczyną wołania ku śmierci: "Śmierci, jeszcze raz bym chciał zobaczyć tylko oczy tej / którą młodzieńczą miłością wiecznie wielbiłem" (Z "tematu pośmiertnego"). Także miasto nie było dla niego łaskawe, stąd pojawiające się stale motywy odrzucenia i niezrozumienia: "A miasto tak głucho milczy / Jak gdyby zbrodni było wobec mnie winne" (Laser) lub: "Odcięty i zapadły z metropolią w podziemiach / na próżno wołam SOS" (*** [Tylko mi Ziemi całej...]).
Babiński opisywał swój świat współczesny, odwoływał się do bolesnych wydarzeń politycznych, ale był także humanistą otwartym na sztukę i nadchodzący nowy wiek. Nad utworami pracował długo, cyzelował je. W wierszu „Polonez As-dur Chopina”, nad którym spędził kilkanaście lat, próbował przełożyć muzykę na słowa. Za patrona obrał sobie Norwida, chciał go naśladować. Bał się, że jego twórczość zostanie wymazana z polskiej poezji, a zarazem wierzył, że przyszłe pokolenia upomną się o nią i przywrócą należne jej miejsce. W wielu wierszach odnajdziemy charakterystyczne rysy i motywy tego pisania, pięknie splatają się one w utworze Babińskiego zabić!

Czy ptak co ćwierka na drzewie ma datę i erę?
Nie. Jest z podziemia. Ciemność, że Ziemi nie ma
Stromy mur. Zwęża się w krzyku ptasim uliczka
I pustka trumienna i niżej tej ptak krzykiem upadł...

Z boku głos mnie doszedł. Ktoś krokiem się zbliżał
"Babińskiego zabić" - wołał, gitarą chciał mnie zatłuc
Stanąłem mu naprzeciw, lecz tak jak się schodzi z krzyża
I już poza świat ten. W dole Ziemia, przyjm zakład – szubieniczna!

Ale po latach, gdy wypływa mój trup i ja... wracam do – życia...

I jeszcze coś wyjątkowego, coś, co już się u Babińskiego więcej nie powtórzyło, to cztery wersy z cyklu Strof i wspomnienie najcenniejsze - dzieciństwo:

Dzisiaj Biała Szkoła. Słońce. Wszystko tak samo
Tyle samo na szosie ciepłego leży cienia
I wieczne są wakacje i tych wakacji mało
I nic się nie zmieniło, tylko mnie tam nie ma.

Bibliografia

Wydania pośmiertne

Inne

Linki zewnętrzne

Szkice o Andrzeju Babińskim

Inne

Przypisy

  1. ^ Zob. Jerzy Fryckowski, Pod złamaną batutą Prusińskiego [w:] Wieś Tworząca, Dodatek Literacki do "Powiatu Słupskiego", nr 2/2003, s. 1.

Źródło: "http://poewiki.vot.pl/index.php?title=Andrzej_Babi%C5%84ski"

Ostatnio zmieniane o 07:31, 19 marca 2013


[PoeWiki]

Edytuj
Historia strony

Ostatnie zmiany
Losuj stronę
Lista uczestników
Co nowego?
Czerwony Pokój
Kategorie stron
Wszystkie strony


Co tu prowadzi?
Zmiany w powiązanych

Strony specjalne