Wersja do druku Brak logowania
Zaloguj mnie | Pomoc

Aliteracja

Na gruncie polskiej tradycji literaturoznawczej przez aliterację rozumiemy środek stylistyczny polegający na powtórzeniu jednakowych układów głoskowych lub liter zwykle na początku kolejnych, łatwo wyodrębnialnych grup wyrazowych (np. na początku kolejnych wyrazów, na początku kolejnych zdań składowych zdania złożonego, na początku kolejnych wersów). Taka instrumentacja głoskowa służy jako środek stylistyczny uwydatniający budowę wiersza lub specyficzną grę słów:

Składam - Słowo
Służące tej samej sprawie.

(Julian Tuwim, Do Jerzego Borejszy)

W poezji aliteracyjnej aliteracja jest rozumiana jako powtórzenie wyróżnionej spółgłoski lub dowolnej samogłoski na początku sylaby akcentowanej. W związku z tym, że poezja aliteracyjna uprawiana była i jest przede wszystkim na gruncie języków germańskich, w których akcent wyrazowy przypada w ogromnej większości wypadków na pierwszej sylabie, definicja ta w praktyce często zbiega się z jej polskim znaczeniem. Jednak istota tej figury stylistycznej polega na podkreślaniu istotnych dla kompozycji utworu akcentów, w związku z tym pojęcie to w istocie swej jest różne od używanego w polskiej tradycji literaturoznawczej.

Dodatkowej uwagi wymaga kwestia aliterowania samogłosek. W poezji aliteracyjnej możliwe było zrealizowanie aliteracji przez umieszczenie w początkach akcentowanych sylab samogłosek (niekoniecznie jednej i tej samej samogłoski). Niektóre badania[1] wskazują, że istotną cechą tego rodzaju aliteracji jest obecność zwarcia krtaniowego i że w istocie ono jest ową powtarzającą się spółgłoską w nagłosie zaznaczanych aliteracją sylab.

W związku z tym, że w języku polskim zwarcie krtaniowe występuje na początku wyrazów zaczynających się samogłoską lub w środku wyrazu, najczęściej na początku morfemu po innej samogłosce (np. w wyrazach u-iścić, za-awansowany, prze-intelektualizowany), aliterację samogłoskową można uznać za poprawną, gdy występuje w wyżej wymienionych sytuacjach.


  1. ^ Fred Newton Scott, Vowel Alliteration in Modern Poetry, Modern Language Notes, tom 30, nr 8 (grudzień 1915), ss. 233-237

Źródło: "http://poewiki.vot.pl/index.php?title=Aliteracja"

Ostatnio zmieniane o 11:41, 23 lutego 2012


[PoeWiki]

Edytuj
Historia strony

Ostatnie zmiany
Losuj stronę
Lista uczestników
Co nowego?
Czerwony Pokój
Kategorie stron
Wszystkie strony


Co tu prowadzi?
Zmiany w powiązanych

Strony specjalne